Dat ouders meningsverschillen hebben is onvermijdelijk. De manier waarop ouders omgaan met ruzies en de inhoud van ruzies kunnen het gedrag van kinderen sterk beïnvloeden. Het belang van de ouderlijke partnerrelatie voor kinderen is daarom groot. Dit blijkt uit het proefschrift ‘Gelukkige ouders, gelukkige kinderen?’ van kinder- en jeugdpsycholoog Willemijn van Eldik dat zij op 30 september 2020 verdedigde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
De manier waarop ouders omgaan met meningsverschillen en de inhoud van ruzies kunnen kinderen sterk beïnvloeden. Van Eldik heeft zich niet beperkt tot verbale of fysieke agressie tussen ouders, maar heeft voor het eerst ook andere interactievormen, zoals conflictvermijdend of verzoenend gedrag, bestudeerd. Daarbij is ze nagegaan of deze conflictvormen even sterk samenhangen met agressief of depressief gedrag van kinderen. De inhoud van de ruzies speelt ook een belangrijke rol. Opvoedingsgerelateerde conflicten, bijvoorbeeld over het geven van straf bij ongewenst gedrag, hangen het sterkst samen met agressie bij kinderen.
Wijze van omgaan met meningsverschillen bepalend
Het onderzoek laat zien dat de manier waarop ouders met meningsverschillen omgaan sterk uitmaakt, zowel voor jongens als voor meisjes, voor jonge kinderen en voor pubers. Allereerst laten kinderen meer agressief en depressief gedrag zien wanneer ouders verbale of fysieke agressie gebruiken. Maar ook wanneer ouders juist in een soort stilzwijgen zijn beland en het hen niet meer lukt over meningsverschillen te praten, lijden kinderen hier even sterk onder.
Meningsverschillen hoeven kinderen niet per definitie negatief te beïnvloeden. Uit het onderzoek blijkt namelijk ook dat wanneer ouders verzoenend gedrag tonen, kinderen geen last hebben van ouderlijke conflicten. Dit kan verklaard worden doordat ouders een belangrijk sociaal rolmodel voor hun kinderen zijn. Door naar elkaar te luisteren, begrip te tonen en oplossingen aan te dragen, leren zij hoe meningsverschillen die eigen zijn aan relaties constructief opgelost kunnen worden. Dit lijkt positief bij te dragen aan hun ontwikkeling.
Kinderen spelen ook zelf een rol
Een belangrijke bevinding is dat kinderen een actieve bijdrage kunnen hebben aan de partnerrelatie. Enerzijds blijkt dat meer agressief gedrag van kinderen kan leiden tot een lagere kwaliteit in de ouderlijke partnerrelatie. Anderzijds blijkt dat wanneer adolescenten meer depressief gedrag ervaren, ouders minder agressief conflictgedrag gebruiken.
Bevestiging van eerdere studies; Ruziënde ouders kunnen de levenskansen van een kind beschadigen
Het onderzoek van Van Eldik bevestigt de uitkomst de eerdere studies op dit gebied. Een onderzoek in 2016 van de University of Sussex in opdracht van het Department of Work and Pensions in Engeland liet al eerder zien dat kinderen die getuige zijn van een conflict tussen hun ouders, slechtere levenskansen op de lange termijn hebben en in extreme gevallen zelfs suïcidaal kunnen worden.
Ruzies tussen ouders kunnen kinderen raken, zelfs als de ouders geen relatie meer hebben.
Met name onopgeloste spanningen tussen ouders hebben gevolgen voor de geestelijke gezondheid en het welzijn van een kind op de lange termijn.
De studie liet ook zien dat programma’s die buiten Engeland worden uitgevoerd, hebben laten zien dat het mogelijk is om relaties tussen partners te verbeteren [vraag ons meer informatie hierover]. Dit had op zijn beurt een positief resultaat voor kinderen.
Het onderzoeksteam ontdekte dat ouders die bij conflicten betrokken zijn, agressiever zijn tegenover hun kinderen en minder reageren op hun behoeften. Kinderen die worden blootgesteld aan ernstige, langdurige en voortdurende conflicten tussen hun ouders, kunnen agressief, onverschillig en gewelddadig worden, terwijl anderen een laag zelfbeeld, angst en depressie kunnen ontwikkelen. Onderzoekers zeiden dat sommige kinderen zelfs suïcidaal kunnen worden. De academische prestaties van een kind kunnen er ook onder lijden, wat de ontwikkeling van zijn sociale en emotionele vaardigheden beïnvloedt.
Carey Oppenheim, Chief Executive van het EIF, zei: “Kinderen van alle leeftijden kunnen worden getroffen door conflicten tussen ouders. En Professor Gordon Harold, van de School of Psychology aan de Universiteit van Sussex, concludeerde dat steeds meer bewijs suggereert dat relaties tussen ouders “één van de sterkste invloeden is op de geestelijke gezondheid, het welzijn en de kansen van kinderen op de lange termijn”.
“Dit heeft niet alleen gevolgen voor de huidige generatie kinderen, maar ook voor de generatie ouders van morgen.”
Implicaties voor de praktijk
De bevindingen van dit onderzoek benadrukken het belang van de ouderlijke partnerrelatie voor kinderen. Daarom roept van Eldik jeugdhulpverleners op om standaard aandacht te besteden aan de partnerrelatie in preventie gezinsprogramma’s en jeugdinterventies.
Meningsverschillen zijn nu eenmaal onvermijdelijk. Maar het constructief oplossen van deze conflicten is belangrijk voor de ouders EN voor de kinderen.
Wil je meer over mediation of scheiden lezen? Schrijf je hier dan in voor onze Nieuwsbrief. Dan blijf je helemaal uptodate.
