Artikel

Gevolgen van scheiding bij huwelijk in gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden
Gevolgen bij scheiding van huwelijk in gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden?

Geschreven door: Jan

Jan is jurist en psycholoog. Werkzaam als relatietherapeut - mediator - scheidingsspecialist. Gespecialiseerd in het voorkomen en oplossen van vechtscheidingen.

8 juni 2020

Even terug in de herinnering In 2018 is het huwelijksvermogensrecht aangepast voor mensen die vanaf dat moment in het huwelijksbootje stapten. Maar voor iedereen die vóór 1 januari 2018 is getrouwd, geldt het oude recht nog gewoon. Wat zijn de verschillen en wat betekent dat bij scheiding?

1 Gemeenschap van goederen

Vóór 1 januari 2018 getrouwd en had je niets geregeld?
Dan was de situatie heel simpel. Op het moment dat jullie volmondig JA zeiden tegen elkaar, dan zeiden jullie ook JA tegen alle schulden en bezittingen die jullie op dat moment hadden. Dus als één van beide partners een schuld had opgebouwd voor het trouwen, dan kreeg de ander deze schuld er ook bij. Datzelfde gold voor het geld dat de een had gespaard of de woning die al eerder gekocht was; dat werd opeens ook van de ander.

Dit heet de algehele gemeenschap van goederen. Het grote voordeel hiervan is, dat het bij een scheiding erg gemakkelijk is om dit te verdelen. Tenminste op papier, want als je verliefd bent, accepteer je de schulden van de ander en het grote uitgavenpatroon sneller dan als je elkaar niet meer zo lief vindt. Datzelfde geldt ook voor het huis wat jij met je zuurverdiende geld hebt gekocht en waar je de ander nu de helft van de overwaarde voor moet betalen. In de praktijk ontstaat hierover dan ook vaker strijd.

Erfenissen en schenkingen vallen ook in de gemeenschap van goederen. Alleen als de schenker bij een schenking expliciet heeft vastgelegd dat de schenking alleen aan jou toebehoort, dan valt dit niet in de gemeenschap. Hetzelfde geldt ook als de erflater in het testament heeft vastgelegd dat alleen jij de erfenis krijgt en niet je partner.

Ook als je tijdens of zelfs vóór het huwelijk een eigen bedrijf opricht, dan valt dit in de hele gemeenschap van goederen. Het gevolg hiervan is dat eventuele schuldeisers op alle gezamenlijke bezittingen verhaal kunnen halen.

Omdat dit allemaal als nogal onrechtvaardig werd gezien, is dit inmiddels ook aangepast in de wet.
Kon je hier vroeger dan niets tegen doen? Jawel, je kon huwelijkse voorwaarden laten opstellen bij de notaris. Maar ja, dat werd door velen als teken van wantrouwen gezien. Want als je voor het trouwen al iets regelt voor het geval je zou gaan scheiden, waarom zou je dan nog gaan trouwen? Praten over huwelijkse voorwaarden is namelijk niet erg romantisch.

 

Gevolgen bij scheiding van huwelijk in gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden?

 

 

2 Beperkte gemeenschap van goederen

Wat is er dan veranderd sinds 1 januari 2018? (Alleen voor die mensen die ná 1 januari 2018 zijn getrouwd, geldt de nieuwe wet. Voor de eerdere huwelijken blijft alles hetzelfde, zoals ik hierboven heb uitgelegd onder gemeenschap van goederen.) De nieuwe situatie heet een beperkte gemeenschap van goederen. Alles wat voor het trouwen van jou was, blijft ook van jou! Dus die privé schuld van je partner, blijft bij je partner. Daar hoef jij niet aan mee te betalen. En dat huis wat jij hebt gekocht, dat blijft jouw huis. Je partner kan niet de helft van de overwaarde opeisen.

Ook schenkingen en erfenissen die jij tijdens je huwelijk hebt gekregen, vallen niet meer automatisch in de gemeenschap.

Als jij een eigen onderneming had voordat je ging trouwen, blijft het jouw onderneming en hoef je niets te verrekenen. Maar als je jarenlang winst in de onderneming hebt opgepot en niet aan jezelf hebt uitbetaald als salaris, dan moet je hiervan wel (een deel) betalen aan je partner. Want deze winst wordt gezien als salaris dat je hebt verdiend tijdens het huwelijk. En omdat het tijdens het huwelijk is verdiend, valt dit deel van het ‘salaris’ gewoon in de gemeenschap Je kunt dit vergelijken met de situatie als je gewoon in loondienst zou zijn geweest en tijdens het huwelijk loon hebt gekregen.

Eigenlijk zijn er nu na 1 januari 2018 drie verschillende vermogens: het eigen privé vermogen van beide partners voor het trouwen én het gezamenlijke inkomen dat is ontstaan tijdens het huwelijk.

Voorbeeld: vóór het trouwen heeft de vrouw € 10.000 spaargeld, de man heeft een studieschuld van € 20.000. Tijdens het huwelijk kopen beide partijen een woning. Als beiden gaan scheiden, heeft de woning een overwaarde van € 50.000 en hebben ze samen € 30.000 spaargeld.

Hoe is de verdeling bij scheiding? De vrouw krijgt dan de helft van de overwaarde, dus € 25.000. Dit krijgt de man ook. Ze krijgen ook allebei de helft van het spaargeld van € 30.000, dus € 15.000. De vrouw houdt ook haar spaargeld dat ze al had voor het trouwen, dus € 10.000. De man houdt zijn schuld van € 20.000.

 

Gevolgen bij scheiding van huwelijk in gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden?
 
 
Het belang van een goede administratie

Deze beperkte gemeenschap van goederen (of beter gezegd de uitsluiting hiervan) kon je dus altijd al regelen in huwelijkse voorwaarden, maar nu geldt het dus voor iedereen zelfs als je geen huwelijkse voorwaarden hebt opgesteld. Maar ieder voordeel heeft ook zijn nadeel.

Want het is nu extra belangrijk geworden dat je een goede administratie bijhoudt waarin staat wat voor het huwelijk van jou was (dus zowel de schulden als de bezittingen) en wat je aan erfenissen of schenkingen hebt gekregen tijdens het huwelijk. Maar ook welke belangrijke uitgaven je hebt gedaan tijdens het huwelijk. Vaak lopen de vermogens van de afzonderlijke partners door elkaar. Dan krijg je te maken met het vergoedingsrecht. Als het huis van jou is, betaal jij dan ook van jouw eigen bankrekening volledig de hypotheeklasten en de verbouwing, of betaalt je partner toch ergens aan mee?

 
Er kan toch weer een algehele gemeenschap van goederen ontstaan

Als jij niet nauwkeurig je boekhouding bijhoudt, of als je partner ook meebetaalt aan de kosten van bijvoorbeeld jouw hypotheek, dan heb je bij een scheiding alsnog een probleem. Want dan wordt er bij de verdeling net gedaan alsof er geen beperkte gemeenschap is ontstaan, maar een volledige gemeenschap. Dus dan is jouw huis opeens toch jullie gezamenlijke huis geworden en je moet je ex-partner de helft van de overwaarde betalen.

 
Wat kun je doen om dit te voorkomen?

Als je kunt bewijzen dat jij bepaalde (onroerende) goederen hebt gekocht voordat jij ging trouwen, dan blijf jij eigenaar hiervan zonder dat je hoeft te verrekenen als je gaat scheiden. Je moet hiervoor bijvoorbeeld de bonnen bewaren.

Als je een erfenis of schenking hebt gekregen die alleen voor jou bestemd is, dan moet je het testament of de schenkingsakte bewaren.

 

mediationenscheiding.nl-huwelijksevoorwaarden
 
 
Huwelijkse voorwaarden

Als je niet wilt dat je in een beperkte gemeenschap gaat trouwen, dan kun je huwelijkse voorwaarden laten opstellen door een notaris. Dit kun je doen vóór of tijdens het huwelijk. Je kunt bijvoorbeeld de zogenaamde “koude uitsluiting” afspreken in huwelijkse voorwaarden. Dit is het bekendste voorbeeld van huwelijkse voorwaarden.

Koude uitsluiting betekent dat je niet wilt dat er ook maar iets gemeenschappelijk wordt tijdens het huwelijk. Het inkomen, het vermogen en de schulden die jij tijdens je huwelijk krijgt, blijven helemaal van jou. Het zal helemaal gescheiden blijven van het inkomen en vermogen van je partner. Jullie houden dus allebei jullie eigen afzonderlijke vermogens en inkomens. Bij een scheiding hoeft er in principe niets verrekend te worden. Maar let op: ook bij koude uitsluiting blijft de alimentatieplicht bestaan!

Ondanks dat koude uitsluiting heel bewust kan zijn afgesproken voor het trouwen, kan het toch een grote ongelijkheid veroorzaken. Het voorbeeld dat het meeste voorkomt is als een stel evenveel verdient als ze trouwen en koude uitsluiting afspreken. Als ze daarna kinderen zouden krijgen en de vrouw zou parttime (50%) gaan werken om voor de kinderen te zorgen, dan verdient ze opeens de helft. Haar inkomen stijgt amper over de komende jaren, terwijl de man carrière kan maken en 150% verdient. Hij kan flink sparen, terwijl zij precies kan rondkomen en niets kan sparen. In de praktijk maakt dit niets uit, want hun gezamenlijke levensstandaard is hoog. Maar bij een scheiding houdt de man zijn hoge inkomen en zijn eigen spaargeld, maar heeft de vrouw niets aan vermogen. En er hoeft niets verrekend te worden. Ze houden beiden wat ze hadden voor en tijdens het huwelijk. Dat kan onwenselijk zijn, maar jullie mogen natuurlijk zelf wel andere afspraken hierover maken.

 
Verrekenbeding

Vanwege dit ongewenste resultaat, staan in veel huwelijkse voorwaarden een zogenaamd verrekenbeding. Wat is de achtergrond van een verrekenbeding in de huwelijkse voorwaarden? Dat is de gedachte dat beide partners recht hebben op een gelijk aandeel in de verdiensten over de huwelijkse jaren. We zien de verdiensten dan als het resultaat van de gemeenschappelijke inspanningen. Een voorbeeld: Partner 1 verdient meer dan partner 2. Partner 2 compenseert dit verschil door een grote, onbetaalde inspanning. Bijvoorbeeld in de gemeenschappelijke huishouding of in de opvoeding van de kinderen.

Het doel van een verrekenbeding is dus om het geld wat niet opgegeten is maar is ‘overgespaard’, op een bepaalde manier te verdelen tussen jullie beiden (in het eerdere voorbeeld was dat het spaargeld van de man). Dit spaargeld heet officieel de opgespaarde inkomsten.

Er zijn meerdere soorten verrekenbedingen, de twee meest voorkomende zijn:
A het periodiek verrekenbeding en
B het finale verrekenbeding

A Het periodiek verrekenbeding
Het periodiek verrekenbeding wordt ook wel het Amsterdams verrekenbeding of het jaarlijks verrekenbeding genoemd. Bij het periodiek verrekenbeding moeten jullie ieder jaar jullie opgespaarde inkomsten van dat jaar onder elkaar verdelen. Traditioneel wordt geadviseerd om dit aan het einde van het jaar te doen. Maar in de praktijk zijn er maar weinig mensen die onder het genot van een lekkere oliebol, of met kerstmis gezellig de financiën erbij pakken en dit gaan verdelen.

Voorbeeld:

Gevolgen bij scheiding van huwelijk in gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden?

 

Het probleem is dan echter, dat als je dan uiteindelijk toch gaat scheiden, de verdeling eigenlijk met terugwerkende kracht dan over alle huwelijksjaren nog moet gebeuren. En dit is erg lastig om dan nog precies te kunnen berekenen hoeveel er ieder jaar verdeeld had moeten worden.

B het finaal verrekenbeding
Het finaal verrekenbeding sluit meer aan bij de praktijk. Pas op het moment dat je gaat scheiden, moet je verrekenen. Dus geen ruzie onder de kerstboom ieder jaar weer. Een finaal verrekenbeding wordt ook gebruikt als je erfbelasting wilt besparen als het huwelijk eindigt door overlijden en niet door scheiding.

 
Een niet-uitgevoerd verrekenbeding

Een verrekenbeding wordt tijdens het huwelijk bijna nooit uitgevoerd. Na jaren huwelijk kan er dan ook een aanzienlijke verrekenvordering zijn ontstaan. Een vervalbeding is in veel gevallen niet geldig, of het wordt door de rechter niet redelijk geacht hierop een beroep te doen.

Wanneer er nooit is verrekend, dan wordt volgens de wet ‘het vermogen dat er is, vermoed te zijn ontstaan uit hetgeen verrekend had moeten worden’. Simpel gezegd wordt er dan afgerekend alsof er een gemeenschap van goederen is. Al het vermogen dat er is, dient dan verdeeld te worden. Tegenbewijs is natuurlijk wel mogelijk. Als aantoonbaar is dat het vermogen dat er is bijvoorbeeld is verkregen uit een erfenis aan één van de partners, dan hoeft dit niet verdeeld te worden.

Over niet-uitgevoerde verrekenbedingen is veel te vertellen. Bewijsvermoeden van overgespaarde (en later eventueel weer uitgegeven) inkomsten kan dan heel belangrijk zijn. In onze praktijk hebben we hier veel mee te maken gehad. Reden om in een apart artikel hier later uitgebreid op terug te komen.

Alle huwelijksvoorwaarden zijn verschillend. Er zijn dus ook veel verschillende verrekenbedingen. Het is zaak om bij het afwikkelen van de huwelijksvoorwaarden deze door een deskundige advocaat of mediator te laten beoordelen.

Een laatste punt waarover vaak conflicten ontstaan is de vraag wat onder inkomen valt en opgespaard inkomen. Omdat het bij ondernemers vaak onduidelijker is wat nu echt inkomen is, zal ik een ander artikel alleen hieraan wijden.

 

Als je nog andere vragen hebt, neem dan rustig vrijblijvend contact met mij op om te overleggen. Je kunt me bellen of whatsappen (0621280000) of mailen (j.goetheer@mediationenscheiding.nl).

 

Wil je meer over mediation of scheiden lezen? Schrijf je hier dan in voor onze Nieuwsbrief. Dan blijf je helemaal uptodate.Schrijf je hier in voor onze Nieuwsbrief.
De laatste 12 artikelen:
Het onterfde kind

Het onterfde kind

B L O GHet onterfde kindHet onterfde kindIn steeds meer testamenten is sprake van onterving van een kind. Bijvoorbeeld...

Bijzondere huwelijkse voorwaarden

Bijzondere huwelijkse voorwaarden

B L O G  -  K O R TBijzondere huwelijkse voorwaardenBijzondere huwelijkse voorwaarden“Ik wil graag in de huwelijkse...

Corona en alimentatie

Corona en alimentatie

B L O G  -  K O R TCorona en alimentatieCorona en alimentatieMinder inkomenNog steeds bevinden wij ons midden in de...

Scheiden is rouwen

Scheiden is rouwen

B L O G  -  K O R TScheiden is rouwenScheiden is rouwenOf je nu de verlater of de verlatene bent, een scheiding brengt...

0 reacties

Open chat
Kan ik je helpen?
Hallo, kan ik je helpen?
Heb je een vraag of wil je een afspraak maken?
Ik help je graag.