Bovenstaande afbeelding herken je vast ook in de communicatie met je (ex-)partner.
Want wat er gezegd wordt, is niet hetzelfde wat er wordt bedoeld.
En wat er gehoord wordt, is niet hetzelfde wat er is gezegd.
Wij communiceren niet altijd zo eenvoudig als we zelf denken. Iedereen communiceert. Meestal met goede intenties. En toch is de communicatie helaas niet altijd even effectief. Ineffectieve communicatie is veelal gevolg én oorzaak van onbegrip, emotie en conflict. Dit kan tot allerlei problemen leiden. Een “heldere” boodschap wordt door de ander soms heel anders opgevat dan hij bedoeld is. Uit de leer van de communicatiemuur (Derveaux, De Sadeleer, 1993) blijkt dat er 5 niveaus zijn, waarbij communicatie verstoord kan raken. De ‘ruis op de lijn’, zorgt dat de ander niet zo reageert als we zelf verwachten.
Bedoeld ? gezegd
Wat men bedoelt en wat men zegt is niet altijd hetzelfde. Hoe vaak hoor je niet iemand zeggen: “Dat bedoelde ik helemaal niet”. Tussen gedachten en woorden zit soms verschil. Onzorgvuldig formuleren, met de gedachten ergens anders zitten, of ongelukkige woordkeus maakt het eenvoudig om een misverstand te hebben.
Gezegd ? gehoord
Hetgeen iemand zegt en wat de ander hoort, kan verschillen. Een klein woordje verkeerd verstaan kan grote gevolgen voor de communicatie hebben. Denk maar eens aan iets / niets, iemand / niemand of één / geen. Een rumoerige omgeving, een gehoorprobleem of afgeleid zijn is al voldoende om iets anders te horen.
Gehoord ? begrepen
Als iemand de exacte woorden heeft verstaan zoals de ander deze heeft bedoeld en uitgesproken, betekent dit nog niet dat hij deze op dezelfde wijze begrijpt. Bedoelt iemand met “dat ding in de keuken” de vaatwasser? De oven? Of nog iets anders? Door het gebruik van containerbegrippen (ding), vaag woordgebruik of jargon ontstaan er misverstanden in communicatie.
Begrepen ? akkoord
Zelfs als de ander begrijpt wat je bedoelt, betekent het nog niet dat hij er mee akkoord is. Een bod voor kennisgeving aannemen, betekent niet dat het bod ook aanvaard is, ook al heeft de ander precies begrepen wat het bod inhoudt.
Akkoord ? gedaan
Als je akkoord bent, verwacht je dat er ook daadwerkelijk naar gehandeld wordt. Misschien is dit helemaal niet mogelijk. Bijvoorbeeld een oude man die gevraagd wordt op te staan. Als hij blijft zitten kan bijvoorbeeld liggen aan het feit dat hij zonder hulp niet op kan staan.
De ideale situatie
Hoe kun je nu effectief en resultaatgericht communiceren, zodat een dergelijke situatie wordt voorkomen? Wij zien deze vraag vaak terugkomen. We gebruiken hierbij regelmatig ‘de communicatiemuur’. Dat verschaft mooi inzicht hoe het kan werken. Die muur is opgebouwd uit de volgende bouwstenen: Bedoeld -> Gezegd -> Gehoord -> Begrepen -> Akkoord. Deze communicatiemuur blijft alleen staan op het moment dat alle bouwstenen goed en stevig geplaatst zijn.
Laten we de ideale situatie bekijken. Daarin luistert en hoort jouw gesprekspartner exact wat je gezegd hebt en begrijpt vervolgens ook precies wat jij bedoelt. Na begrijpen is er direct acceptatie. Jouw ideale gesprekspartner zal vervolgens aan de slag gaan met wat je hebt overgebracht door het toe te passen in de praktijk. Maarja, dat is de ideale situatie. Ik ben die nog niet zo vaak tegengekomen. Je kunt proberen nog duidelijker te zijn, met gedetailleerde plannen en uitgekauwde uitleg. Dat zal effect hebben op wat de ander hoort en begrijpt. Maar heeft misschien wel een averechts effect op de acceptatie.
Toets elke bouwsteen
Hoe kun je dan wel zorgen voor een solide communicatiemuur? Door elke steen te toetsen!
Ga daadwerkelijk in verbinding met de ander door toetsingsvragen te stellen. Vraag bijvoorbeeld: “Heb je gehoord wat ik gezegd heb?”, “Kun je mij uitleggen wat ik bedoel?”, “Wat doet hetgeen ik je gezegd heb met jou?”, “Hoe kijk jij hier tegenaan?”, “Welke valkuilen zijn er volgens jou?”, “Ga je het toepassen?” En toets ook op andere manieren. Kijk naar wat jouw verhaal doet met de ander. Gaat iemand met de armen over elkaar zitten? Dan kan dat een teken zijn van weerstand tegen het idee. Neem dat dan niet aan, maar stel een toetsingsvraag: “Ik heb het gevoel dat je het er niet mee eens bent. Klopt dat?” Het kan namelijk ook zo zijn dat de ander het gewoon fijn vindt om met de armen over elkaar te zitten. Of iets uiteindelijk toegepast wordt, zie je soms pas na verloop van tijd. Blijf in verbinding door er naar te blijven vragen op een afwisselende manier. Resultaatgericht communiceren is van cruciaal belang voor een verbindende samenwerking en een positief resultaat. Checken en geen aannames doen, zijn de sleutelwoorden.
Deze hele communicatiemuur behandel ik uitgebreid en uiteraard wat je er zelf aan kunt doen om de communicatie te verbeteren, in mijn nieuwe online coronaproof coachprogramma: “Sterk in je relatie of scheiding”, later dit jaar. Ik vertel je er graag meer over dus loop je aan tegen de communicatie met je (ex-)partner laat het me weten.
Wil je meer over mediation of scheiden lezen? Schrijf je hier dan in voor onze Nieuwsbrief. Dan blijf je helemaal uptodate.
